Bu yazıda beynəlxalq alqı-satqı müqaviləsindən yaranan mübahiələrdə iddia müddətinə tətbiq edilən hüquqla nəzəri mövqe təqdim edilir. Bu mövqenin əsaslandırılması istiqamətində dövlətdaxili qanunvericilik və beynəlxalq hüquq normaları müqayisəli təhlil edilir. Mövcud məhkəmə təcrübəsinə istinad edilir. Məhkəmənin hansı hallarda satıcının olduğu dövlətin hüququnu tətbiq edə bilməsi müəyyən edilir. Satıcının hüququnun tətbiqini istisna edən hallar araşdırılır. Məsələ ilə bağlı xüsusi təyinatlı maddi hüquq normaları təsbit edən beynəlxalq müqavilələrin üstün olaraq tətbiqi təhlil edilir. Eyni zamanda beynəlxalq sferada sistemləşdirilmiş maddi məzmunlu qaydaların tətbiqi imkanları müəyyən edilir.
Müəllif :
Turqay Hüseynov, Əlizadə Məmmədov, Mehriban Eyyubova
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə mülki hüququn əsas prinsiplərindən biri olan müqavilə azadlığı prinsipinin hüquqi və fəlsəfi təhlili aparılmışdır. Müəlliflər müqavilə azadlığını təkcə bir prinsip olaraq deyil, həmçinin nəzəriyyə olaraq təhlil edirlər. Müqavilə azadlığı ilə bağlı indiyə qədər aparılan tədqiqatlarda bu anlayışa sadəcə bir prinsip olaraq yanaşılmış, onun fəlsəfi və tarixi aspektləri kənarda qalmışdır. Roma müqavilələr hüququndan başlanğıcını götürən müqavilə azadlığı konsepsiyası həm nəzəri, həm də praktiki əhəmiyyətə malikdir. Müqavilə azadlığı ilə bağlı mülki hüquq ədəbiyyatlarında müxtəlif nəzəriyyələr qeyd edilmişdir, məhz həmin nəzəriyyələrin hüquqi təhlilləri məqalədə xüsusi olaraq vurğulanır. Azərbaycan Respublikasının mülki hüquq sistemi artıq çağdaş dövrün tələbləri ilə ayaqlaşır. Bu səbəbdən də məqalədə müqavilə azadlığı prinsipinin müasir təhlili aparılmışdır. Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyində müqavilə bağlamaq məcburiyyəti başlığı altında hər hansı müddəa nəzərdə tutulmamışdır. Lakin məqalədə müqavilə bağlamaq məcburiyyəti müddəası ilə müqavilə azadlığının qarşılıqlı əlaqəsi və təsirləri qeyd edilmişdir. Həmçinin İsveç və Türkiyə mülki hüquqlarında əksini tapan dürüst davranma prinsipi ilə müqavilə azadlığı prinsipinin qarşılıqlı əlaqəsi qeyd edilmişdir.
Müəllif :
Ramazan Əsgərxanov, Sadiq Məhərrəmov
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə mülkiyyət hüququnun məhdudlaşdırılmasının bir halı olan satın almaqda üstünlük hüququ məsələsinə toxunulmuş, onun yaranma əsasları fərqləndirilmiş, mülkiyyət hüququnu hansı şəkildə məhdudlaşdırdığı göstərilmişdir. Qanuna əsasən yaranmış satın almaqda üstünlük hüququ məsələsinə xüsusi diqqət yetirilərək, həmin hüququn istifadə edilməsinin qarşısının alınması məqsədilə simulyasiyaya yol verilməsi halları araşdırılmışdır. Bu zaman simulyasiya anlayışının mahiyyətinə nəzər salınmış, onun növləri göstərilmiş və Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyində tutduğu yer müəyyən edilmişdir. Məqalədə hazırkı məsələ ilə bağlı simulyasiyanın təzahür edə biləcəyi praktiki vəziyyətlər sadalanmış, hər bir hala uyğun olaraq satın almaqda üstünlük hüququ olan şəxsin bu hüququndan istifadə edə bilməsi ilə bağlı suala cavab verilmişdir. Yekun olaraq isə müəllif tərəfindən satın almaqda üstünlük hüququ olan şəxsin simulyasiya nəticəsində bu hüququndan məhrum olması halında hansı tələblə çıxış edə biləcəyi məsələsi müəyyənləşdirilmişdir.
Müəllif :
Hüseyn İrzayev
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə Azərbaycan cinayət prosesində hüquqi şəxslərin iştirakının tarixi təkamülü beş əsas inkişaf mərhələsinə ayrılaraq tədqiq olunur. 1923-1960-cı illərdə ilk dəfə cinayət prosesində hüquqi şəxslərə istinad edilib, lakin onların rolu məhdud olaraq qalırdı və onlar cinayət məsuliyyətinin müstəqil subyektləri hesab edilmirdilər. 1961-1990-cı illər arasında onların prosessual statusları tədricən yaxşılaşdı, baxmayaraq ki, onlar hələ də tam məsuliyyət daşıyan tərəflər kimi tanınmamışdılar. 1991-ci ildə müstəqillik əldə etdikdən və bazar iqtisadiyyatına keçiddən (1991-2000) sonra hüquqi şəxslərin hüquqi inteqrasiyasında davam edən problemlərə baxmayaraq, onların əhəmiyyəti artdı. 2000-ci ildən 2016-cı ilə qədər yeni Cinayət Prosessual Məcəllələri hüquqi şəxslərin prosessual rollarını aydınlaşdırsa da, onların hüquqi müdafiəsi ilə bağlı həll olunmamış problemlər qalmaqda idi. 2016-cı ildə LVI-I Fəslin tətbiqi hüquqi şəxslərin cinayət məsuliyyətinin subyektləri kimi rəsmən tanınması və bununla da sistemin səmərəliliyinin artırılması ilə mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Bununla belə, məqalədə vurğulanır ki, cinayət prosesi çərçivəsində onların hüquq və vəzifələrini tam təmin etmək üçün gələcək islahatlar vacibdir.
Müəllif :
İlhamə Məmmədzadə
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə, prokurorluğun strukturunun inkişafı, fəaliyyət sahələrinin genişləndirilməsi və müstəqilliyinin təmin edilməsi ilə bağlı həyata keçirilən islahatlar ətraflı şəkildə təhlil olunur. Azərbaycanın prokurorluq orqanlarının müasir dövrün çağırışlarına cavab verməsi üçün kadr hazırlığı və təkmilləşdirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və hüquq sistemindəki digər islahatlar ön planda durur. Prokurorluq, ölkədə ədalətin təmin olunmasında, qanunçuluğun qorunmasında və vətəndaş hüquqlarının müdafiəsində mühüm rol oynayır. Bu məqalə, həmçinin Azərbaycanın hüquq mühafizə orqanlarının beynəlxalq hüquqla uyğunlaşmasını və gələcəkdə prokurorluğun inkişaf istiqamətləri barədə təkliflər irəli sürür. Məqalə ölkəmizin prokurorluq orqanlarının yaranması və inkişaf mərhələlərini nəzərdən keçirir. Prokurorluğun tarixçəsi, onun hüquqi və təşkilati strukturunun təkamülü, həmçinin müasir dövrdə qarşılaşdığı çağırışlar və müvafiq hüquqi islahatlar barədə ətraflı məlumat təqdim edilir. Məqalə, Azərbaycan Prokurorluğunun demokratik cəmiyyətin əsas hüquq-mühafizə orqanı olaraq inkişafını və dövlətin qanunçuluğunu təmin etmək istiqamətindəki rolunu vurğulayır. Eyni zamanda, müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq, prokurorluq orqanlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, prokurorların peşəkar biliklərinin artırılması və hüquq mühafizə sistemindəki islahatların əhəmiyyəti qeyd olunur. Məqalə xüsusilə 1918-ci ildə əsası qoyulmuş Azərbaycan Prokurorluğunun Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq yenidən qurulmasını və formalaşmasını ətraflı şəkildə izah edir. Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəldiyi dövrdə, prokurorluq orqanlarının fəaliyyətində əhəmiyyətli dəyişikliklər edilmiş, hüquqi islahatlar həyata keçirilmiş və prokurorluğun müstəqil, güclü və səmərəli fəaliyyət göstərməsi üçün zəruri tədbirlər görülmüşdür. Bu islahatlar nəticəsində, Azərbaycan Prokurorluğu hüquq mühafizə orqanları arasında müstəqil və etibarlı bir qurum kimi formalaşmış, qanunçuluğun təmin edilməsi və cinayətkarlığa qarşı mübarizədə mühüm rol oynamışdır.
Müəllif :
Kərəm Mansurov
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə qanunsuz miqrasiya ilə mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətindən bəhs olunur. Bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığın hüquqi tənzimlənməsi məsələləri araşdırlır. Qanunsuz miqrasiya və qanunsuz miqrant anlayışlarına aydınlıq gətirilir. Bu kontekstdə qanunsuz miqrasiya - kompleks xarakterli hüquq pozuntusu olmaqla ölkə sərhədini tərk edən insanlar tərəfindən ölkəyə giriş, orada yaşamaq, ölkədən çıxış və tranzit qaydalarının, habelə əmək fəaliyyəti normalarının pozulması olaraq müəyyən edilir. Bununla bağlı hüquq ədəbiyyatında mövcud olan doktrinal yanaşmalar nəzərdən keçirilir. Müəyyən edilir ki, miqrasiya proseslərinin idarə edilməsində və qanunsuz miqrasiya ilə bağlı təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsində, o cümlədən bu sahədə qanunvericilik fəaliyyətində ilk növbədə beynəlxalq insan hüquqları konsepsiyasına əsaslanılmalıdır. Məqlədə həmçinin qanunsuz miqrasiya ilə mübarizədə beynəlxalq təşkilatların normayaradıcılığı fəaliyyəti araşdırlır. Bu istiqamətdə Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının fəaliyyəti təhlil edilir. Həmçinin qanunsuz miqrasiya ilə bağlı qəbul edilən beynəlxalq sənədlər müqayisəli təhlil edilir
Müəllif :
Natəvan Zeynalova-Sultanova
Nəşr tarixi : 2024
Bu məqalə iqlim dəyişmələrinin silahlı münaqişələr və siyasi böhranlarla əlaqəsini beynəlxalq hüquqi çərçivədə araşdırır. İlk olaraq, müharibələrin iqlim dəyişmələrinə təsirləri və iqlim dəyişmələrinin silahlı münaqişələrə səbəb olması təhlil edilir. Xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iqlim dəyişmələrinin konfliktlərə dolayı təsirini qəbul etməsi məsələsinə diqqət yetirilir və bu istiqamətdə A/64/350 saylı Hesabat və 6587 saylı Bəyanat nümunə kimi araşdırılır. Məqalədə həmçinin bəzi regional və beynəlxalq gərginliklər fonunda iqlim dəyişmələrinin siyasi böhranlara və resurs münaqişələrinə təsiri təhlil olunur. Bundan əlavə, iqlim maliyyəsi ilə bağlı yaranan siyasi mübahisələr də diqqət mərkəzindədir. Nəticə olaraq, iqlim dəyişmələrinin konfliktlərə dolayı təsir göstərdiyi və bunun beynəlxalq əməkdaşlıq və mövcud hüquqi rejimlərin səmərəli tətbiqi ilə aradan qaldırıla biləcəyi vurğulanır. Bu çərçivədə iqlim dəyişikliyi və münaqişələrin qarşılıqlı əlaqəsinin daha dərindən araşdırılmasının vacibliyi qeyd olunur.
Müəllif :
Kənan Ədilxanov
Nəşr tarixi : 2024
İnzibati hüquq icra hakimiyyəti orqanlarının səlahiyyətlərini həyata keçirməsini özündə ehtiva edir. Bu səbəbdən, icra hakimiyyəti orqanının strukturuna və səlahiyyətlərinə nəzər yetirmək, o cümlədən inzibati aktın qəbul edilməsi və hər hansı hərəkətlərin edilməsi zamanı fəaliyyət qaydasını müəyyən etmək labüddür. Bunu qəbul etmək lazımdır ki, inzibati orqanın hərəkətləri bu və ya digər şəkildə fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquq və maraqlarına toxunur. Məsələn, xüsusi icazə və ya lisenziya tələb edən kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyiriksə, mütləq şəkildə müvafiq inzibati orqan tərəfindən lisenziya verilməsi üçün həmin orqana müraciət olunmalıdır. İnzibati icraat dedikdə, fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyət başa düşülür. İnzibati icraatla yanaşı inzibati orqan anlayışı da təsbit edilmişdir. Məqalədə qanunvericilikdə inzibati orqanların anlayışı və təsnifatı ilə bağlı məsələlər öz əksini tapmışdır.
Müəllif :
Zərifə Məmmədova
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin əlaqələrinin hüquqi tənzimlənməsi prosesində beynəlxalq öhdəliklərin əhəmiyyətindən və öhdəlik institutunun beynəlxalq hüququn əsas subyektlərinin fəaliyyətindəki rolundan, eyni zamanda dövlətlərin öhdəliklərinin yalnız müqavilə tərəfləri çərçivəsində deyil, həm də dövlətlərin erga omnes norması xarakteri daşıyan maraqları nöqteyi nəzərdən əhəmiyyətindən bəhs edilir. Dövlətlərin öhdəliyi ilə bağlı hazırkı tədqiqat mövzusu əsasən beynəlxalq öhdəliklərə həsr olunmuşdur. Məqsəd dövlətlərin beynəlxalq öhdəliklərinin hüquq elmində və dokrinasında araşdırılmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkməklə mövzunun aktuallığını qeyd etməkdən ibarətdir. Hüquqi təbiətinə görə müxtəlif formalarda ifadə edilən öhdəliklər adət hüququnun və sazişlərin növündən asılı olmayaraq təhlil edilmişdir.
Müəllif :
Araz Abdullasoy
Nəşr tarixi : 2024
Məlum olduğu kimi insan və vətəndaşın əsas hüquq, azadlıq və vəzifələri Konstitusiyanın fundamental institutlarından biri hesab olunur. Ayrı-ayrı demokratik dövlətlərin Konstitusiyalarında əsas hüquq və azadlıqların ilkin mənşəyi və etimologiyası, habelə insan hüquqları haqqında anlayışların düzgün təsəvvür edilməsi üçün onların hüququn prinsiplərinə uyğun təsbit olunması ictimai və hüquq münasibətlərinin dəqiq gerçəkləşməsi üçün əsasdır. Çünki Konstitusiya hüquq normaları öz xarakterinə görə münasibətləri ümumi və təsisedici aspektdən əhatə edir. Hüquq və azadlıqların mənşəyi dövlətə qədər olan proses kimi qəbul edildiyi üçün, təbii hüquqi elementlərin orijinallığına pozitiv hüququn təsirindən mühafizə olunması dövlət hakimiyyətinin əsas vəzifələrindən biri kimi çıxış edir. Bununla belə əsas hüquqlar və azadlıqlar, azadlığı təhrif edən dövlətə, habelə üçüncü şəxslərə münasibətdə zəruri şərtlərə qarşı təminat verir. “Azadlığı dövlət yaratmır, onu bilavasitə icad edir” konsepsiyası ona söykənir ki, əsas hüquq və azadlıqların reallaşmasında müasir demokratik dövlətin həlledici rolu mütləqdir. Yəni dövlət olmadan hüquq və azadlıqların gerçəkləşməsi şübhə altındadır. Onda əsas ideya ondan ibarətdir ki, hüquqi dövlətin insan hüquq və azadlıqlar ilə bağlı üzərinə düşən öhdəliklərini hansı dərəcədə təmin etmək iqtidarındadır? Bu isə müasir demokratik sistemin ən həssas və diqqət mərkəzində olan məsələlərindən biridir.
Müəllif :
Şiraslan Yusubov
Nəşr tarixi : 2024
.jpg)
